- Trang chủ
- Điểm ngữ pháp
- So sánh 借口 và 理由
HSK 7–9 Grammar
So sánh 借口 và 理由
借口 理由
Cấu trúc
- 找 + 借口
- 以 + Danh từ + 为 + 借口
- Chủ ngữ + 借口 + Mệnh đề
- 理由 + 充分
- 没有 + 理由 + Động từ
Bản dịch
- 借口 là cái cớ, mang nghĩa xấu, còn là động từ (借口有事不来); 理由 là lý do trung tính: 理由充分
Định nghĩa
“借口”是名词,也可作动词。作名词时指为推卸责任或掩饰真实原因而编造的、不真实的理由,含贬义;作动词时意思是“把某事当作理由(多为不正当的理由)”。“理由”只是名词,指做某事或持某种看法的道理和根据,语气中性,不涉及真假判断。
“借口” là danh từ, đồng thời có thể làm động từ. Khi là danh từ, nó chỉ lý do giả tạo, bịa ra nhằm đùn đẩy trách nhiệm hoặc che giấu nguyên nhân thật, mang nghĩa xấu; khi là động từ, nghĩa là “lấy việc gì đó làm cớ (thường là cớ không chính đáng)”. “理由” chỉ là danh từ, chỉ lẽ phải, căn cứ để làm việc gì hoặc để có cách nhìn nào đó, sắc thái trung tính, không liên quan đến việc thật hay giả.
Cách dùng
“借口”是名词兼动词。作名词时常与“找、编、编造、制造”搭配,也用于“以……为借口”“拿……当借口”的格式中,前面可加“一个、这种”等;作动词时后面直接带谓词性成分,如“借口生病走了”。它多出现在推卸责任、辩解、批评的语境里,带有说话人的否定态度。“理由”只是名词,不能作动词,常与“有、没有、充分、不足、合理、正当、提出、解释”等搭配,也可说“什么理由、理由是什么”,用于中性地陈述根据、说明道理。二者最大的差别是:理由可以是真实、正当的,借口一定是说话人认为不真实、不正当的。
“借口” vừa là danh từ vừa là động từ. Khi là danh từ, nó thường kết hợp với “找、编、编造、制造”, cũng dùng trong khuôn “以……为借口”“拿……当借口”, phía trước có thể thêm “一个、这种”…; khi là động từ, nó trực tiếp mang thành phần vị ngữ phía sau, ví dụ “借口生病走了” (viện cớ ốm rồi đi). Nó thường xuất hiện trong ngữ cảnh đùn đẩy trách nhiệm, biện bạch, phê bình, thể hiện thái độ phủ định của người nói. “理由” chỉ là danh từ, không làm động từ, thường kết hợp với “有、没有、充分、不足、合理、正当、提出、解释”, cũng có thể nói “什么理由、理由是什么”, dùng để trình bày căn cứ, giải thích lẽ phải một cách trung tính. Khác biệt lớn nhất giữa hai từ là: 理由 có thể là thật và chính đáng, còn 借口 thì nhất thiết là thứ mà người nói cho là giả tạo, không chính đáng.
Ví dụ
-
别总是找借口,先把自己该做的事做好。
Đừng lúc nào cũng kiếm cớ, trước tiên hãy làm tốt việc mình phải làm.
-
他借口身体不舒服,提前离开了聚会。
Anh ta viện cớ thấy trong người không khỏe, rời buổi tụ tập sớm.
-
公司以“资金紧张”为借口,拖了三个月还不发工资。
Công ty lấy cớ “tài chính eo hẹp”, kéo dài ba tháng vẫn không trả lương.
-
别拿忙当借口,回个信息只要一分钟。
Đừng lấy sự bận rộn làm cớ, trả lời một tin nhắn chỉ mất một phút.
-
他辞职的理由很充分,我们都理解他的选择。
Lý do anh ấy xin việc rất đầy đủ, chúng tôi đều hiểu lựa chọn của anh ấy.
-
你有什么理由证明这件事是他做的?
Bạn có căn cứ gì để chứng minh việc này là do anh ta làm?
-
没有任何理由可以解释这种浪费行为。
Không có bất kỳ lý do nào có thể giải thích hành vi lãng phí này.
-
请你给大家一个合理的理由,为什么计划要突然改动。
Hãy cho mọi người một lý do hợp lý vì sao kế hoạch lại đột ngột thay đổi.
Đưa vào luyện tập
Bài luyện HSK theo dạng đề thi, chấm điểm và giải thích ngay.
Miễn phí · khoảng 3 phút · không cần tài khoản